Najprościej mówiąc, dzienny opiekun to osoba o odpowiednich kwalifikacjach zawodowych, która zawodowo sprawuje opiekę nad dziećmi w wieku od 20 tygodnia do 3 roku życia.

Dzienny opiekun jest stosunkowo nową formą opieki nad dziećmi. W województwie świętokrzyskim ta forma opieki nie jest w praktyce w ogóle znana, natomiast w innych województwach cieszy się coraz większą popularnością, głównie ze względu na korzyści, jakie przynosi ona zarówno rodzicom, jak i dzieciom. Specyfika opieki świadczonej przez dziennego opiekuna jest jednak dość nietypowa, co wymaga zrozumienia i zaakceptowania zasad pracy dziennych opiekunów.

W świadomości większości osób, które mają małe dzieci (w wieku do 3 lat) istnieją dwie najbardziej skrajne formy zapewniania opieki nad dzieckiem:

  • Dziecko aż do osiągnięcia wieku, w którym może pójść do przedszkola (czyli w wieku 3 lub 4 lat, w zależności od dostępności miejsc przedszkolnych na danym terenie), przebywa w domu, pod opieką jednego z rodziców (najczęściej jest to matka dziecka), babci, dziadka lub innego członka rodziny. Oczywistym jest, że w pierwszym roku życia dziecka, opiekę nad nim sprawują rodzice – w tym celu zostały wprowadzone płatne urlopy macierzyńskie i rodzicielskie. Niestety w wielu rodzinach, również dzieci 2 i 3 letnie pozostają pod opieką członka rodziny, co oznacza, że osoba sprawująca taką opiekę na kilka lat wypada z aktywności zawodowej. Takie rozwiązanie jest korzystne dla dziecka, zapewnia mu dorastanie i rozwój w dobrych warunkach. Równocześnie wiąże się jednak z brakiem aktywności zawodowej osoby dorosłej, co jest zjawiskiem bardzo niekorzystnym (spadek dochodów, trudności w ponownym podjęciu zatrudnienia).
  • Dziecko jest objęte opieką grupową, realizowaną poprzez żłobek lub klub dziecięcy. Niestety takie formy opieki są trudno dostępne, a w przypadku większości terenów naszego województwa, mało nierealne. Opieka żłobkowa jest bowiem organizowana praktycznie wyłącznie przy większych ośrodkach miejskich lub w środowiskach, w których występuje duża liczba dzieci w wieku do 3 lat. Oznacza to, że większość mieszkańców naszego regionu nie ma możliwości zapewnienia opieki dla swojego dziecka w ramach istniejącej sieci żłobków. Rozwiązaniem problemu nie są również kluby dziecięce, ze względu na krótki czas opieki, jaki zapewniają, nie ułatwiają one powrotu na rynek pracy dla rodziców.

Rodzice, którzy nie mają możliwości zapisania swojego dziecka do żłobka, a równocześnie nie chcą rezygnować z aktywności zawodowej, decydują się często na prywatną opiekę, realizowaną przez nianię. Takie rozwiązanie pozwala oczywiście na powrót do aktywności zawodowej, jednak stanowi najczęściej bardzo duże obciążenie finansowe dla rodziny.

Aby wypełnić tą lukę pomiędzy opieką indywidualną, świadczoną w domu przez członka rodziny lub przez nianię, a opieką grupową, jaką zapewnia żłobek, powstała instytucja dziennego opiekuna.

Dzienny opiekun to osoba, posiadająca odpowiednie kwalifikacje która zapewnia opiekę dla małej grupy dzieci. Dzienny opiekun zajmuje się grupą nie więcej niż 5 dzieci w wieku do lat 3. W sytuacji, gdy któreś z tych dzieci nie ma ukończonych 12 miesięcy życia lub jest niepełnosprawne albo z innych przyczyn wymaga szczególnej opieki, grupa dzieci nie może liczyć więcej niż 3 dzieci. Bardzo ważne jest miejsce pracy dziennego opiekuna – nie zajmuje się on dziećmi w ich domach (tak jak to robi niania) czy w ramach specjalnie utworzonej placówki wychowawczej, jak ma to miejsce w ramach żłobka. Dzienny opiekun świadczy swoje usługi w swoim miejscu zamieszkania – we własnym domu lub mieszkaniu. Rodzice są więc zobowiązani, aby przyprowadzać lub przywozić dziecko do miejsca, w którym ma ono zapewnioną opiekę.

Rozwiązanie to, pozornie nietypowe, ma jedną zasadniczą zaletę. Dziecko jest objęte opieką w środowisku, które co prawda nie jest jego domem, ale jest do niego zbliżone pod względem charakterystyki. W ten sposób opieka dziennego opiekuna stanowi naturalny etap przejścia od opieki domowej do opieki przedszkolnej, która odbywa się w dużych grupach dzieci i w otoczeniu, które w niewielkim stopniu przypomina warunki domowe. Warto też zwrócić uwagę, że opieka dziennego opiekuna jest świadczona dla małej grupy dzieci, co może być dla nich korzystne pod względem rozwojowym. Rówieśnicy, możliwość wspólnej zabawy, uczenia się od innych dzieci, nauka umiejętności społecznych, jak również stopniowy kontakt z infekcjami i chorobami  wieku dziecięcego – to wszystko  daje dzieciom dzienny opiekun i sposób sprawowania przez niego opieki. Można więc powiedzieć, że dzienny opiekun zapewnia coś w rodzaju „miniżłobka” ze wszystkimi zaletami kontaktu z innymi dziećmi, ale bez wielu wad wynikających z dużej grupy rówieśniczej, w jakiej musi funkcjonować dziecko w ramach żłobka.

Bardzo ważne jest też to, że dzienny opiekun może zajmować się dziećmi w różnymi wieku. Pod jego opieką mogą bowiem znajdować się dzieci od 20 tygodnia życia aż do 3 lat. Nie ma też wymogu, aby grupa dzieci była jednorodna pod względem wiekowym. Takie funkcjonowanie w grupie zróżnicowanej wiekowo, uczy dzieci starsze odpowiedzialności za młodsze koleżanki i kolegów. Dla dzieci młodszych jest to z kolei szansa na szybki rozwój i przyswajanie nowych umiejętności od dzieci nieco starszych.

Dla rodziców dzieci, bardzo ważny może być też aspekt finansowy opieki. Koszt skorzystania z tej formy opieki wynosi 650 zł. Jest on porównywalny z kosztem żłobka prywatnego, i znacznie niższy niż koszt opieki świadczonej przez nianię.

Instytucja dziennego opiekuna daje możliwość na stworzenie miejsca fachowej opieki nad małymi dziećmi, szczególnie na terenach wiejskich. Jest to szansa dla rodziców na opiekę dla dziecka, która jest mniej wymagająca finansowo niż zatrudnienie niani. Duże znaczenie ma też elastyczność czasu pracy opiekuna, który może zostać dostosowany do czasu pracy rodzica.  Jest to też możliwość na zatrudnienie i dodatkowe miejsca pracy dla osób, które zajmują się opieką nad dziećmi.